ਭਾਈ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੱਡਾ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਜੀਵਨੀ — ਕਪੂਰਥਲੇ ਦਾ ਉਹ ਯੋਧਾ ਜਿਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਦਿੱਤੀ। Sikh history 1984–1991। Punjab File
ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਤਾ ਜਿਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਅੱਜ ਵੀ ਅਧੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ [ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹੈ — ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਯੋਧੇ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ।
“ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਇਆ ਅੱਖ ਆਣ ਲਈ ਲੜਨਾ, ਮਰ ਜਾਣ ਤੇ ਸੀ ਨਾ ਕਰਨੀ ਬਣ ਪਰਵਾਨੇ ਸੜਨਾ। ਇੱਕ ਤਖ਼ਤਾ ਹੈ ਰਾਜ ਭਾਗ ਦਾ, ਦੂਜਾ ਤਖ਼ਤਾ ਹੈ ਫਾਂਸੀ ਦਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੇ ਸਿੰਘਾ ਜਾ ਬਹਿਣਾ ਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹਨਾ।”
(ਪੰਥਕ ਕਾਵਿ-ਸਤਰਾਂ — ਜੋ [ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਆਪ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ)
1. ਭੂਮਿਕਾ — ਉਹ ਦੌਰ ਜਿਸ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਗਹਿਰੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ, ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ-ਤੰਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਿੱਧੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ — ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ, ਤਸ਼ੱਦਦ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਆਮ ਗੱਲ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਖਾਣਕੇ ਪੱਡਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉੱਠਿਆ — [ Bhai Jaspal Singh Padda ]। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਯੋਧੇ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ — ਦੋਵੇਂ ਗੁਆਏ।
ਇਹ ਜੀਵਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ, ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹੀਆਂ, Awaze Qaum (28 ਅਕਤੂਬਰ 1992) ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਤੱਥ ਪੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ disclaimer ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
2. ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ
[ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1966 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਖਾਣਕੇ ਪੱਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਉਹੀ ਪਿੰਡ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ।
ਪਿਤਾ — ਮਾਸਟਰ ਨਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਾਸਟਰ ਨਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਸੀ — ਸ਼ਾਂਤ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਦਰਦ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਛੱਡ ਜਾਣਗੇ।
ਮਾਤਾ — ਬਖਸ਼ੀਸ਼ ਕੌਰ
ਮਾਤਾ ਬਖਸ਼ੀਸ਼ ਕੌਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤੀ ਔਰਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸਨ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮਾਰਾਂ ਪਈਆਂ।
ਭਰਾ — ਭਾਈ ਸਤਪਾਲ ਸਿੰਘ
[ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਭਾਈ ਸਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ Punjab Police ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਖੇਤ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਉਹ ਕੌੜੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ
[ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਿੰਡ ਲਖਾਣਕੇ ਪੱਡਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ — ਦੋਵੇਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਸਨ।
3. ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ
[ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਗੁਰਮੁਖ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਰੇਲੂ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਥਕ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ — ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਪਹਿਚਾਣ ਸੀ।
1980ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਜ਼ੋਰ ਫੜ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਈ ਸਰੋਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇਬਾਦਤ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ — ਉਹ ਉੱਥੇ ਕੌਮੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ।
4. ਜੂਨ 1984 — ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੋੜ
ਜੂਨ 1984 ਦੀ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ [ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ।
ਦਰਦ ਤੋਂ ਸੰਕਲਪ ਤੱਕ
ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਪੰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਲਖਾਣਕੇ ਪੱਡਾ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ।
5. ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ — Sikh Student Federation ਤੋਂ KCF ਤੱਕ
1985 — All India Sikh Student Federation
ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 1985 ਵਿੱਚ [ Bhai Jaspal Singh Padda ] All India Sikh Student Federation ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ।
1986 — Circle ਪ੍ਰਧਾਨ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇਖ ਕੇ 1986 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ Sikh Student Federation ਦੇ circle ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
KCF ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ
Punjab Police ਦੀਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ [ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਭੂਮਿਗਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ Khalistan Commando Force (KCF Panjwar) ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ KCF ਦਾ Area Commander ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਭਾਈ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਵੜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਾਥੀ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸੁਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਟੇਵਾਲ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀਪਾ ਹੇਰਾਂਵਾਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ
ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ:
“ਜਿਉਂਦੇ ਜੀ ਮੈਂ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ।”
ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਕ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਸੀ।
6. ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਥਾਹ ਸਤਿਕਾਰ
[ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਸਿਰਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਯੋਧੇ ਨਹੀਂ ਸਨ — ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਵੀ ਸਨ:
- ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਹਿਸਾਸ: ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਣ।
- ਅਗਵਾਈ: ਸਾਥੀ ਸਿੰਘ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਦਭੁੱਤ ਸੀ।
- ਪੰਥਕ ਸੇਵਾ ਸਰਵਉੱਚ: ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੰਥਕ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
7. ਫਿਰਕੂ ਇਕਸੁਰਤਾ — ਉਸ ਦੌਰ ਦਾ ਸੱਚ
ਉਸ ਦੌਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਜਾਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਿੰਦੂ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਨ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ [ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਆਏ।
ਜੋ ਨਫ਼ਰਤ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ — ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਉਹ ਉਸ ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਘੜੀ ਸੀ।
8. Punjab Police ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ Punjab Police ਨੇ [ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ — ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਸਨ — ਇੱਕ ਮੁਖ਼ਬਰ ਨੇ ਫੜਵਾਇਆ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਕੇਸ ਲਾ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
ਪਿਤਾ ਮਾਸਟਰ ਨਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ
ਇਹ ਇਸ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਰਦਨਾਕ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
1989 ਵਿੱਚ ਜ਼ਮਾਨਤ ‘ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ [ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ Punjab Police ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿਲਵਾਂ ਥਾਣੇ ਲੈ ਗਈ, ਤਾਂ ਮਾਸਟਰ ਨਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਸਮੇਤ ਥਾਣੇ ਪਹੁੰਚੇ — ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਥੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਕਿਹਾ:
“ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖ ਲਓ — ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨਾ ਹੈ।”
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦਿਲ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਝੱਲ ਸਕਿਆ — ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮਾਸਟਰ ਨਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।
ਮਾਤਾ ਬਖਸ਼ੀਸ਼ ਕੌਰ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ Punjab Police ਨੇ [ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਦੀ ਮਾਤਾ ਬਖਸ਼ੀਸ਼ ਕੌਰ ਨੂੰ ਵੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਬੀਤੀ — ਇਸਦੀ ਪੂਰੀ ਸੱਚਾਈ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਭਰਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ Punjab Police ਨੇ ਭਰਾ ਭਾਈ ਸਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਖੇਤ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। (ਨੋਟ: ਭਰਾ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁਸ਼ਟ ਰਿਕਾਰਡ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ — ਸਿਰਫ਼ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।)
9. ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾਅ ਅਤੇ ਮੁੜ ਸੰਘਰਸ਼ (1989)
ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 1989 ਵਿੱਚ ਜ਼ਮਾਨਤ ‘ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਨੇ ਮੁੜ KCF ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ All India Sikh Student Federation ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ KCF (Panjwar) ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ।
Punjab Police ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਹਰ ਵਾਰ ਬਚ ਨਿਕਲਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੌਕਸੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਮਿਸਾਲੀ ਸੀ।
10. ਸ਼ਹਾਦਤ — 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1991, ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਪਾਵਨ ਦਿਨ
ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਅਤੇ ਘੇਰਾ
13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1991 — ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਪਾਵਨ ਦਿਨ। [ Bhai Jaspal Singh Padda ], ਭਾਈ ਮੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਪੁਰ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੂ ਪਿੰਡ ਜੈਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨਾਮ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਖ਼ਬਰ ਨੇ ਇਹ ਸੂਚਨਾ Punjab Police ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। Punjab Police, CRPF ਅਤੇ BSF ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਬੰਕਰ ਬਣਾ ਲਏ ਗਏ।
ਅੰਤਿਮ ਟਾਕਰਾ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ 3 ਸਿੰਘ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ Punjab Police, CRPF ਅਤੇ BSF ਦੀਆਂ ਭਾਰੀ ਫ਼ੌਜਾਂ। ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿੰਘ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਡਟੇ ਰਹੇ ਅਤੇ “ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ, ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ, ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ” ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਛੱਡਦੇ ਰਹੇ। ਪੰਥਕ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਇਸਨੂੰ ‘ਝੂਠਾ ਮੁਕਾਬਲਾ’ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਕੁ ਲਾਈਨਾਂ ਛਪੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ — ਪਰ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਉਜੜ ਗਈ ਸੀ।
ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ Punjab Police ਤੋਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ। ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਆਏ।
11. ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ (Timeline)
| ਸਮਾਂ | ਘਟਨਾ | ਵੇਰਵਾ |
|---|---|---|
| 1966 | ਜਨਮ | ਪਿੰਡ ਲਖਾਣਕੇ ਪੱਡਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ |
| 1984 | ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ | ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਬਦਲਿਆ |
| 1985 | SSF ਮੈਂਬਰ | All India Sikh Student Federation ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ |
| 1986 | SSF Circle ਪ੍ਰਧਾਨ | ਕਪੂਰਥਲਾ Circle ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ |
| 1986 ਬਾਅਦ | KCF ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ | Kapurthala Area Commander ਨਿਯੁਕਤ |
| ਉਹੀ ਦੌਰ | ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ | ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ — ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਿਰਾਸਤ, ਤਸ਼ੱਦਦ |
| ਉਹੀ ਦੌਰ | ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ | ਦਿਲਵਾਂ ਥਾਣੇ — ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ |
| ਉਹੀ ਦੌਰ | ਮਾਤਾ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ | ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ (ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) |
| ਉਹੀ ਦੌਰ | ਭਰਾ ਤਸ਼ੱਦਦ | ਭਾਈ ਸਤਪਾਲ ਸਿੰਘ — ਤਸ਼ੱਦਦ, ਖੇਤ ਸਾੜੇ |
| 1989 | ਜ਼ਮਾਨਤ | ਰਿਹਾਅ — ਮੁੜ SSF ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ |
| 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1991 | ਸ਼ਹਾਦਤ | ਪਿੰਡ ਜੈਰਾਮਪੁਰ — ਵਿਸਾਖੀ |
12. ਅੰਤਿਮ ਸਿੱਟਾ — ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ
[ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਹੀਂ, ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਨੇ — ਪਿਤਾ ਮਾਸਟਰ ਨਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਾਤਾ ਬਖਸ਼ੀਸ਼ ਕੌਰ (ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ [ Bhai Jaspal Singh Padda ]।
ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ — ਪਰ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਕਿਉਂ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਗਏ? ਕੌਣ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ? ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਅੱਜ ਵੀ ਅਧੂਰਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਲਖਾਣਕੇ ਪੱਡਾ ਅਤੇ ਜੈਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ [ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਦਾ ਨਾਮ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਜਿਸ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਨਾ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
“ਸੂਰਾ ਸੋ ਪਹਿਚਾਨੀਐ ਜੁ ਲਰੈ ਦੀਨ ਕੇ ਹੇਤ ॥ ਪੁਰਜਾ ਪੁਰਜਾ ਕਟਿ ਮਰੈ ਕਬਹੂ ਨ ਛਾਡੈ ਖੇਤੁ ॥” (ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ)
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQs)
ਪ੍ਰ. 1: [ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਕਿਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ? ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ All India Sikh Student Federation ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ Circle ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ Khalistan Commando Force (KCF Panjwar) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ Area Commander ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰ. 2: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ? 1966 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਖਾਣਕੇ ਪੱਡਾ ਵਿੱਚ। ਪਿਤਾ ਮਾਸਟਰ ਨਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਬਖਸ਼ੀਸ਼ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ।
ਪ੍ਰ. 3: ਸ਼ਹਾਦਤ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਹੋਈ? 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1991 — ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਦਿਨ — ਪਿੰਡ ਜੈਰਾਮਪੁਰ ਵਿੱਚ। ਭਾਈ ਮੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਪੁਰ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੂ ਦੇ ਨਾਲ।
ਪ੍ਰ. 4: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀ ਬੀਤੀ? ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਾ ਮਾਸਟਰ ਨਰਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਿਲਵਾਂ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਾ ਬਖਸ਼ੀਸ਼ ਕੌਰ ਨੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਭਰਾ ਭਾਈ ਸਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਖੇਤ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਪ੍ਰ. 5: 1984 ਦੀ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ? ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੂਨ 1984 ਦੀ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ [ Bhai Jaspal Singh Padda ] ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸੇ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪੰਥਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋਏ।
ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਇਸ ਜੀਵਨੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਧੰਨਵਾਦ। ਜੇ ਕੋਈ ਤੱਥ ਗਲਤ ਲੱਗੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੇਠਾਂ comment ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ — ਅਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਾਂਗੇ। Punjab File ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਾਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ।
The information presented is based on historical documents, eyewitness accounts, Awaze Qaum (October 28, 1992), and human rights reports. Our objective is balanced, factual, documentary-style reporting. We do not intend to defame any individual, community, or institution. Readers are encouraged to conduct their own research. This content complies with applicable laws in India, Europe, and internationally.
✍️ About the Author – Kulbir Singh Bajwa Ireland-based digital creator and founder of PunjabFile.org — archiving Sikh history through factual, compassionate documentary content. 🎬 YouTube: Punjab File | 🌐 punjabfile.org
#SikhHistory #ShaheedLegacy #Punjab1984 #HumanRights #BhaiJaspalSinghPadda #Kapurthala #PunjabFile #NeutralTone