Bhai Palwinder Singh Burst: Punjab Historical Biography

Bhai Palwinder Singh Burst ਦੀ ਸਰੋਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵਨੀ — ਜਨਮ, ਪਰਿਵਾਰ, ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ। PunjabFile.org ਦਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲੇਖ।

ਭਾਈ ਪਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਗਵਾਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। Bhai Palwinder Singh Burst ਦੀ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਅਜਨਾਲਾ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਕਈ ਮੋੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੀ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ

1984 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਪਰ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਪਰ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ। Bhai Palwinder Singh Burst ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉਲਝੀ।

ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ

ਭਾਈ ਪਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਜਨਮ ਸਰਦਾਰ ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਅਜਨਾਲਾ ਨੇੜੇ ਖਤਰਾਈ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਾਹ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। 1982-83 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਜੋਹਾਲਾ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ। ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੋਚ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਉਹ ਟੀਵੀ ਦੇਖਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ।

Bhai Palwinder Singh Burst ਦੀ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ

ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਟਰੈਕਟਰ ਮਕੈਨਿਕ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸਾਲ ਅਜਨਾਲਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੋ ਸਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੂਆ ਕੋਲ ਚੋਗਵਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਚੋਗਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਈ ਦਸਵੰਧ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 1989 ਵਿੱਚ Bhai Palwinder Singh Burst ਨੇ ਚੂੜੀਆਂ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਗਰਾਜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।

ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੋੜ

ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ (ਤੇਜਾ ਵਹਿੱਲਾ) ਸਰਗਰਮ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਲਿਆ। ਭਾਈ ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। 1990 ਵਿੱਚ Bhai Palwinder Singh Burst ਭਾਈ ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਪੜ ਖੇਤਰ ਦਾ ਏਰੀਆ ਕਮਾਂਡਰ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ 4 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਰੱਖਿਆ।

ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਅਸਰ

ਪਰਿਵਾਰਕ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਤਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੌਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਘਰ ਨਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਮਾਲੀ ਤੰਗੀ ਕਾਰਨ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਪੈਸੇ ਮੰਗਦਾ ਤਾਂ Bhai Palwinder Singh Burst ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਇਹ ਪੈਸੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਆਏ।

ਟਾਈਮਲਾਈਨ — ਮੁੱਖ ਪੜਾਅ

ਅੰਤਿਮ ਘਟਨਾ

ਜੂਨ 1990 ਵਿੱਚ Bhai Palwinder Singh Burst ਰੋਪੜ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਲਿਫਟ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਪੁਲਿਸ ਤਾਇਨਾਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਨਾਕੇ ਸਨ। ਉਪਲਬਧ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਨਾਕੇ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੀਆਈਏ ਸਟਾਫ਼ ਕੋਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।

ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 7 ਜੂਨ 1991 ਨੂੰ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪੁਲ ਉੱਤੇ ਭਾਈ ਪਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਖ ਦੇ ਬਿਆਨ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਰੋਪੜ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਨੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਰੋਪੜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਮਜੀਠਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਨ — ਇਹ ਪੁਲਿਸ ਪੱਖ ਦਾ ਇੱਕਤਰਫ਼ਾ ਬਿਆਨ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਸੁਤੰਤਰ ਅਦਾਲਤੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲਣ ਉੱਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੋਪੜ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੁੱਲ ਸ੍ਰੀ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ Article 21

Bhai Palwinder Singh Burst ਦਾ ਕੇਸ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹੀ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 21 ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 1980-90ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂਚ ਅਜੇ ਵੀ ਲੰਬਿਤ ਹੈ।

ਯਾਦ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਵਿਚਾਰ

Bhai Palwinder Singh Burst ਦੀ ਯਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਦਾਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। PunjabFile.org ਦਾ ਟੀਚਾ ਅਜਿਹੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰੋਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਪੜੋ: Bhai Mohinder Singh Abbuwal

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ / FAQs

ਭਾਈ ਪਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਤ ਕੌਣ ਸਨ?

Bhai Palwinder Singh Burst ਅਜਨਾਲਾ ਨੇੜੇ ਖਤਰਾਈ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਜੋ ਸਰਦਾਰ ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੌਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

ਇਹ ਜੀਵਨੀ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ?

ਇਹ ਜੀਵਨੀ Bhai Palwinder Singh Burst ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਜਨਤਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਕੀ ਹਰ ਵੇਰਵਾ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ?

ਨਹੀਂ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਰੋਤ ਇੱਕਤਰਫ਼ੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪੱਖੋਂ Bhai Palwinder Singh Burst ਦਾ ਕੇਸ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਸ 1980-90ਵਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕੇਸ ਹੈ।

PunjabFile.org ਅਜਿਹੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਕਿਉਂ ਲਿਖਦਾ ਹੈ?

PunjabFile.org ਦਾ ਟੀਚਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰੋਤ-ਅਧਾਰਿਤ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਸਰੋਤ-ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਬੇਦਾਅਵਾ

ਇਹ ਲੇਖ ਭਾਈ ਪਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਜਨਤਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਰੋਤ ਇੱਕਤਰਫ਼ੇ ਜਾਂ ਅਧੂਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। PunjabFile.org ਹਿੰਸਾ, ਨਫ਼ਰਤ, ਬਦਲੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ, ਯਾਦ, ਇਨਸਾਨੀ ਮਾਣ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਝ ਹੈ।

ਲੇਖਕ ਪਰਿਚਯ

✍️ ਲੇਖਕ ਪਰਿਚਯ — Kulbir Singh Bajwa

Kulbir Singh Bajwa ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੇਖਕ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਿਰਜਕ ਅਤੇ PunjabFile.org ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਯਾਦ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨੀਆਂ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਗਵਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਅਧਿਕਾਰ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਰੋਤ-ਅਧਾਰਿਤ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਲਿਖਤ ਰਾਹੀਂ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।