Bhai Surjeet Singh Behla: Punjab Historical Biography 7 ਜੂਨ 1992

Bhai Surjeet Singh Behla ਦੀ ਸਰੋਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵਨੀ — ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦੇ ਬੇਹਲਾ ਪਿੰਡ, ਪਰਿਵਾਰ, ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਸੰਗ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 1980ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1990ਵਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਡੂੰਘੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਮੋੜ ਲਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। Bhai Surjeet Singh Behla ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੇਹਲਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵਨੀ ਹੈ ਜੋ ਉਪਲਬਧ ਪਰਿਵਾਰਕ ਗਵਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ Punjab File ਦਰਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ

1984 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਹੋਈ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸੰਘਰਸ਼ਕਾਲੀ ਦੌਰ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋਏ। ਰਾਜ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ। ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਇਲਾਕਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਿਹਾ।

ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ

Bhai Surjeet Singh Behla ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਬੇਹਲਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਅਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਾਦੇ ਕਿਸਾਨ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਰਾ ਸਨ — ਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ। ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਰ ਸੇਵਾ ਬਾਬਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਵੇਰਵਾ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ।

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

Bhai Surjeet Singh Behla ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸਾਂਝ ਬਣੀ। 1984 ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਹੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਗਈ।

Bhai Surjeet Singh Behla ਦੀ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ

ਉਪਲਬਧ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ Bhai Surjeet Singh Behla ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਓਸਮਾਣਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਾਦਲਾ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ CIA ਸਟਾਫ਼ ਕੋਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹਨ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਤੋਂ ਨਾ ਡੋਲੇ। 1988 ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਹੋਈ ਦੂਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ Bhai Surjeet Singh Behla ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੋੜ

ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ Bhai Surjeet Singh Behla ਫਿਰ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪੁਲਿਸ ਘੇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ। 1991 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵੇਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਮਤਭੇਦ ਸਨ। ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ।

ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਅਸਰ

Bhai Surjeet Singh Behla ਦੇ ਅੰਤਮ ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਲਗਾਅ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸੁਨੇਹੇ ਭੇਜੇ: ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਹਲਾ ਪਿੰਡ ਨਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ, ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੱਸ-ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਚਾਈ ਰਕਮ ਅਖੰਡ ਪਾਠਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ। ਇਹ ਸੁਨੇਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਟਾਈਮਲਾਈਨ — ਮੁੱਖ ਪੜਾਅ

ਅੰਤਿਮ ਘਟਨਾ

ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ Bhai Surjeet Singh Behla ਨੇ ਬੇਹਲਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਰਾਜ ਮਿਸਤਰੀ ਨੇ ਇਹ ਥਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। 7 ਜੂਨ 1992 ਨੂੰ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਮ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਢਾਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ — ਇਸ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ।

ਜਦੋਂ Bhai Surjeet Singh Behla ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਸਨੀਕ ਇਮਾਰਤ ਅੰਦਰ ਫਸੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਅੰਤਮ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ। ਲਗਭਗ 36 ਘੰਟੇ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਬੇਹਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਮਾਰਤ ਅੱਜ ਵੀ ਖੰਡਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਗਵਾਹ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਉਪਲਬਧ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਆਮ ਵਸਨੀਕ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ — ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ।

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ Article 21

Bhai Surjeet Singh Behla ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਕਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 21 ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੇ ਦੋਸ਼, ਆਮ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਢਾਲ ਵਜੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਉਸ ਦੌਰ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੱਖ ਇਸ ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। Punjab File ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਰੋਤ-ਅਧਾਰਿਤ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਯਾਦ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਵਿਚਾਰ

Bhai Surjeet Singh Behla ਦੀ ਯਾਦ ਬੇਹਲਾ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਟੁੱਟ ਗਈ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ Bhai Surjeet Singh Behla ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ’ਤੇ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਲਿਖੀ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਆਮ ਵਸਨੀਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਫ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। Punjab File ਇਸ ਜੀਵਨੀ ਨੂੰ ਸਰੋਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਪੜੋ: Bhai Major Singh Nagoke

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ / FAQs

ਭਾਈ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੇਹਲਾ ਕੌਣ ਸਨ?

Bhai Surjeet Singh Behla ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੇਹਲਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ। ਉਹ 1980ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1990ਵਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਅਤੇ ਜੂਨ 1992 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।

ਇਹ ਜੀਵਨੀ ਕਿਹੜੇ ਸਰੋਤਾਂ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ?

ਇਹ ਜੀਵਨੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਗਵਾਹੀ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਜਨਤਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਰੋਤ ਇੱਕਪਾਸੜ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹਰ ਵੇਰਵਾ ਅੰਤਿਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਸਦੀਕ ਹੋਇਆ ਹੈ?

ਨਹੀਂ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ Punjab File ਵੇਰਵਾ ਦਾਅਵੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅੰਤਮ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ।

Bhai Surjeet Singh Behla ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?

ਇਸ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਆਮ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਢਾਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ।

Punjab File ਅਜਿਹੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਕਿਉਂ ਲਿਖਦੀ ਹੈ?

Punjab File ਦਾ ਮਕਸਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸਰੋਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦ ਕਾਇਮ ਰਹੇ।

ਸਰੋਤ-ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਬੇਦਾਅਵਾ

ਇਹ ਲੇਖ ਉਪਲਬਧ ਜਨਤਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਰੋਤ ਇੱਕਪਾਸੜ ਜਾਂ ਅਧੂਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਵੇਰਵਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦਾਅਵੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ। Punjab File ਹਿੰਸਾ, ਨਫ਼ਰਤ, ਬਦਲੇ, ਕੱਟੜਵਾਦ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਜਾਂ ਧਰਮ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮੂਹਿਕ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ, ਯਾਦ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਮਝ ਹੈ। (ਉਪਲਬਧ ਜਨਤਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵੇਰਵਾ)

ਲੇਖਕ ਪਰਿਚਯ

✍️ ਲੇਖਕ ਪਰਿਚਯ — Kulbir Singh Bajwa

Kulbir Singh Bajwa ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੇਖਕ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਿਰਜਕ ਅਤੇ PunjabFile.org ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਯਾਦ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨੀਆਂ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਗਵਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਅਧਿਕਾਰ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਰੋਤ-ਅਧਾਰਿਤ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਲਿਖਤ ਰਾਹੀਂ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।